Şarkı Söylerken Ses Neden Kısılır, Çatlar, Tize Çıkmaz?

"İlk iki şarkıdan sonra sesim gidiyor." "Nakarata gelince çatlıyor." "O notaya bir türlü çıkamıyorum." Bu cümlelerin hiçbiri sesinizin kötü olduğunu göstermez; her biri belirli bir teknik eksiğin işaretidir. İşaret okumayı bilince çözüm de görünür.

Beş belirti, beş sebep

Kısılmanın en yaygın kaynağı: güç yerine baskı

Güçlü ses, gırtlağı sıkarak değil, nefesi düzenli vererek elde edilir. Bağırarak alınan "güçlü" ses birkaç şarkı sonra gider; destekle üretilen ses bir konser boyunca dayanır. Derste ilk yaptığımız şey, öğrencinin kendi kaydını dinleyip boğazının ne zaman devreye girdiğini fark etmesini sağlamaktır. Fark edilen hata yarı yarıya çözülmüştür.

Çatlama utanılacak bir şey değil

Register geçişi her sesin doğal bir parçasıdır; profesyoneller de geçişi yaşar, sadece duyurmazlar. Geçiş noktasının nerede olduğunu bilmek ve o bölgeyi yumuşak vokalizlerle "köprülemek" birkaç aylık iş. Pop şarkı söylemek isteyenler için bu köprü özellikle önemli, çünkü pop repertuvarının büyük kısmı tam geçiş bölgesinde dolaşır.

Ne zaman şan hocasına değil, doktora gitmeli?

Teknik hatalar dersle düzelir; ama bazı işaretler önce bir kulak burun boğaz uzmanına gitmenizi gerektirir:

• Ses kısıklığı iki haftadan uzun sürüyorsa — söylemeseniz bile.
• Söylerken ya da konuşurken boğazda ağrı, yanma, yutkunma zorluğu varsa.
• Sabahları düzelen, akşam tekrar kaybolan bir ses düzeni oturmuşsa (reflü ya da ses telinde nodül ihtimali).

Bu durumlarda derse başlamadan önce muayene isteriz; sağlıksız bir ses teli üzerine teknik kurulmaz. Muayene temizse gerisi eğitim meselesidir.

Şarkı söyleyeceğiniz günün 24 saati

Sesin dayanıklılığı sadece teknikle değil, günün nasıl geçtiğiyle de ilgilidir. Bir konser, düğün ya da kayıt gününde işe yarayan sıra: bir gece önce yeterli uyku; gün boyu sık sık su, kahveyi ve alkolü az; söylemeden en az on dakika önce dudak titretme ve hafif kaydırmalarla ısınma; söyledikten sonra iki üç dakikalık hafif, alçak tonda "soğuma" ve ardından sessizlik. En sık yapılan hata, sahne sonrası kalabalık ve gürültülü ortamda saatlerce konuşmaktır — sesi yoran şarkı değil, o konuşmadır.

Soğuk algınlığı ya da bademcik iltihabında şarkı söylemek ise iyileşmeyi uzatır; o gün ders yerine dinlenmek en doğru tekniktir.

Evde üç koruyucu kural

• Isınmadan söylemeyin. Beş dakikalık dudak titretme (lip trill) ve hafif kaydırmalar, soğuk sesle nakarata girmekten çok daha fazlasını korur.
• Su için, boğazınızı temizlemeyin. Sürekli "ıhım" yapmak ses tellerini birbirine vurur; yutkunun ya da bir yudum su için.
• Gürültüde konuşmayı azaltın. Konser çıkışı, kalabalık mekân, uzun telefon görüşmesi: sesi yoran şey çoğu zaman şarkı değil, konuşmadır.

Belirtiler tanıdık geldiyse deneme dersinde sesinizi dinleyelim; hangi satıra girdiğinizi ilk on beş dakikada söyleyebiliriz. Şan dersi sayfasından yazabilirsiniz.

Sık sorulanlar