Tek Ses, Çift Ses, Üç Ses Nedir? İşitme Sınavında Ne İsteniyor?

İşitme sınavına hazırlanan adayların büyük kısmı sınavın adını biliyor ama ne istendiğini bilmiyor. İşte her bölümün açık Türkçesi.

Tek ses

Jüri piyanoda tek bir nota çalar; siz onu sesinizle tekrar edersiniz. Ölçülen şey duyduğunuz perdeyi sesinizle bulabilme yeteneğidir — müzik eğitiminin en temel becerisi.

Sık hata: notayı doğru duyup yanlış oktavda söylemek. Bu genellikle hata sayılmaz; erkek adayların kalın söylemesi normaldir. Asıl hata, sesi arayarak kıvırtıp yukarı-aşağı kaydırmaktır. Kararlı söyleyin. Yanlış ama net bir ses, doğru ama titrek bir sesten daha iyi puan alır.

Çift ses

Jüri aynı anda iki nota çalar. Sizden bu iki sesi ayırt edip — genellikle kalından inceye — tek tek söylemeniz istenir. Ölçülen şey, üst üste binmiş sesleri zihninizde ayırabilme becerisidir.

Yöntem: önce en kalın sesi yakalayın, onu söyleyin, sonra kulağınızı yukarıya doğru "kaydırın". Üstteki ses genellikle daha kolay duyulur ama alttan başlamak daha güvenlidir — çünkü üstteki sesi söyledikten sonra alttakini bulmak zordur.

Üç ses ve dört ses

Aynı mantık, artık bir akor: üç veya dört nota birlikte çalınır, siz içindekileri tek tek çıkarmaya çalışırsınız. Bu, sınavın en çok ayırt eden bölümüdür; adayların çoğu burada eksik kalır.

Yöntem: yine aşağıdan yukarı. En kalın ses (bas) neredeyse her zaman en net duyulan sestir. Onu sabitledikten sonra en ince sesi bulun; ortadaki ses ikisi arasında kalan boşluğa oturur. Üç sesin ortasını bulmak, akor kalıplarına (majör – minör) aşinalık gerektirir; bu aşinalık ancak düzenli çalışmayla gelir.

Evde nasıl çalışılır?

Bu bölümler tek başına çalışılmaya en elverişsiz konudur, çünkü doğru söyleyip söylemediğinizi kendiniz denetleyemezsiniz. Yine de şu üç alışkanlık evde kurulabilir:

• Piyano/uygulama ile rastgele nota: gözünüz kapalı bir tuşa basın, söyleyin, sonra tekrar çalıp kontrol edin. Günde 10 dakika yeter.
• Kaydını alın: telefonla kaydedip dinlemek, kendi hatanızı görmenin en hızlı yoludur.
• Yüksek sesle söyleyin: fısıldayarak çalışmak sınavda sessiz söyleme alışkanlığı yaratır.

Geçişler (çift sesten üç sese) ise bir eğitmenin yönlendirmesiyle çok daha hızlı aşılır. Bu yüzden hazırlık programlarında hafta içi ders + evde kısa günlük tekrar kombinasyonunu öneriyoruz.

"Mutlak kulağım yok, olmaz mı?"

Olur. Sınav mutlak kulak ölçmez, göreceli kulak ölçer — yani sesler arasındaki ilişkiyi duyabilmeyi. Mutlak kulak doğuştandır ve nadirdir; göreceli kulak ise öğrenilebilir. Konservatuvar öğrencilerinin büyük çoğunluğunda mutlak kulak yoktur.

Devamı için: ritim ve melodi tekrarı, jürinin değerlendirme ölçütleri ve solfejin temeli.